Metody, techniki i narzędzia badań

Dodaj komentarz

Badanie interesującego nas problemu badawczego wymaga zastosowania odpowiednich metod, technik i narzędzi badawczych.

Według T. Kotarbińskiego metoda to sposób systematycznie stosowany w danym przypadku z intencją zastosowania go także ewentualnym powtórzeniu się analogicznego zadania[1].

A.Kamiński przez metodę rozumie „zespół teoretyczne uzasadnionych zabiegów koncepcyjnych i instrumentalnych, obejmujących najogólniej całość postępowania badacza, zmierzającego do rozwiązania określonego problemu badawczego”[2].

Według R. Wroczyńskiego i T. Pilcha metody badawcze są to sposoby zaplanowania i realizowania procesu badawczego, w którym techniki badawcze stanowią bardzo ważny, lecz nie jedyny składnik. Ponieważ metoda badań zależna jest od problematyki badań- musi być plastyczna, uległa wyobraźni badacza, adekwatna do hipotezy roboczej, sugerująca wybór terenu i zakresu badań, dobór adekwatnych technik badawczych. Siła metody badawczej polega na intuicji badacza, konstruującego ze znanych modeli metod badawczych najbardziej właściwy dla danego przedmiotu badań i danej problematyki badawczej. Istnieje tendencja do pojmowania metody badań jako zespołu teoretycznie uzasadnionych zabiegów koncepcyjnych i instrumentalnych, obejmujących najogólniej całość postępowania badacza, zmierzającego do rozwiązania określonego problemu naukowego. Zależnie od postawionego problemu badacz dokonuje wyboru określonego generalnego sposobu realizowania swych poczynań badawczych tak, aby najkrócej móc osiągnąć:

  • -poprawną wiedzę w zakresie rozpoznawania rzeczywistości ukierunkowanej przez problem,
  • – wskazanie w oparciu o rozpoznanie przypuszczalnego dalszego rozwoju analizowanych faktów,
  • – wysunięcie propozycji dotyczących melioracji badanej rzeczywistości.

Poprawna metoda badawcza powinna odpowiadać następującym warunkom:

  1. Być adekwatna do problemu, którego rozwiązanie jest zadaniem badawczym,
  2. Zmierzać najkrótszą drogą do realizacji podjętego zadania badawczego,
  3. Określić generalny sposób postępowania badawczego, odpowiadający ogólnej koncepcji badań,
  4. Precyzować ramy terytorialne i czasowe badania,
  5. Sugerować wybór technik badawczych, mogących najlepiej służyć gromadzeniu informacji,
  6. Ułatwiać poprawne opracowanie badań w postaci hipotez lub prawidłowości uogólniających, o określonym stopniu prawdopodobieństwa.

Wymieniają także metody badawcze praktykowane w warsztatach pedagogów społecznych. Pierwszą z nich jest studium indywidualnych przypadków. W literaturze socjologicznej tzw. case study stanowi metodę obejmującą zaskakująco różnorodne pola badań: jako przypadek dostrzega się zarówno jednostki ludzkie, jak i instytucje lub osiedla. Abstrakcyjnie metodologiczny punkt widzenia zdominował praktyczny zakres faktów. Dla pedagoga tak szeroko pojmowanie przypadku jest mało użyteczne. Zgodnie z tradycją pedagogiki społecznej oraz z polską praktyką badawczą ograniczamy zakres metody określanej jako studium przypadków indywidualnych do badań skupionych wokół biografii ludzkich.

Główna techniką badawczą jest w tej metodzie wywiad, wsparty zwykle przez techniki pomocnicze obserwacji i analizy dokumentów osobistych. Stosowanie wymienionych technik przesądza ograniczenie liczby badanych jednostek. Studium indywidualnych przypadków zaliczyć więc należy do badań jakościowych. Dla studium indywidualnych przypadków duże znaczenie posiadają badania weryfikacyjne, powtarzające rozwiązywanie tego samego problemu za pomocą tych samych technik badawczych na innych zbiorowościach podobnego rodzaju jednostek.

Następna metodą badawczą jest sondaż diagnostyczny. Jego problematyka koncentruje się na zjawiskach społecznych, na problematyce sieroctwa społecznego, na społecznych sposobach przeciwdziałania szerzeniu się poszczególnych rodzajów patologii społecznej, na efektywności społeczno- wychowawczej określonych zabiegów zakresie kultury. Ten rodzaj sondaży ogranicza liczbę badanych osób do jednej lub kilku setek, ogranicza również obszar badań. Szczególnie użyteczne wydaja się tu: wywiad środowiskowy, obserwacja, eksperyment, analiza dokumentów osobistych i dokumentacji instytucji, rzadziej ankieta. Jednak ograniczanie badanych osób idzie w parze z postulatem ich doboru reprezentatywnego dla problematyki badawczej, to znaczy ustalenia liczby dostatecznie wielkiej pozwalającej na uwzględnienie wszystkich zmiennych niezbędnych do możliwie wszechstronnej analizy badanego zjawiska. W sondażu diagnostycznym stwierdzone prawidłowości mają najwyższy stopień prawdopodobieństwa w ramach ograniczonych doborem próby.

Kolejna metodą jest monografia instytucji. Jedni traktują monografię instytucji społecznej, wsi, miasta jako studium przypadku, inni widzą w niej metodę badań terenowych, jeszcze inni rozszerzają pojęcie monografii na badanie każdego wyodrębnionego rodzaju zjawisk, faktów, zachowań, instytucji, zbioru osób określonej kategorii demograficznej i społecznej. Podstawowa zaletą badań monograficznych, obejmujących wybraną instytucje społeczną, jest możność sięgnięcia w głąb tej instytucji i gruntownego wejrzenia w jej funkcjonowanie zarówno jako systemu społecznego, jak i jako związanego ze sobą zbioru osób. Inna zaleta polega na użyteczności praktycznej; nigdy nie brak instytucji i placówek pragnących dokonać rozpoznania swej rzeczywistej efektywności społeczno- wychowawczej. Dwie wymienione zalety wynikają z możliwości zbadania określonej instytucji w stosunkowo krótkim czasie i przez nieliczny zespół badawczy. Metoda monograficzna wymaga uruchomienia wielorakich technik badawczych, przydatne bywają badania dokumentacji, eksperymenty wychowawcze, obserwacja uczestnicząca, wywiady, techniki socjometryczne. Ważne jest zorientowanie się w istotnym sensie monografii. Rzecz nie polega na „ kolekcjonowaniu” sprawozdań z badań monograficznych lecz na czymś innym- na naukowo przeprowadzonej swoistej wizytacji danej instytucji, mającej służyć dokonanym przez badacza rozpoznaniom, prognozami i koncepcjami ulepszeń praktycznym potrzebom badanej instytucji.

Statystyka, jako przemyślany i uzasadniony sposób gromadzenia wiedzy o faktach społecznych, należy do najstarszych metod badawczych nauk społecznych. Swe powodzenie w dyscyplinach społecznych zawdzięcza statystyka nie tylko precyzyjnemu relacjonowaniu wiedzy o faktach, lecz przede wszystkim zdolności do ustalania zależności między badanymi zjawiskami, pozwalającej stwierdzić, jaka jest ta zależność- co bywa szczególnie ważne, gdy nie możemy wyizolować dwóch czynników zmiennych i ustalić zachodzącej między nimi zależności eksperymentalnie. W takich przypadkach statystyka niejako rozszerza indukcję[3].

W niniejszej pracy zastosowano metodę sondażu diagnostycznego. Przez metodę sondażu diagnostycznego należ rozumieć „sposób gromadzenia wiedzy o atrybutach strukturalnych i funkcjonalnych oraz o dynamice zjawisk społecznych, opiniach i poglądach wybranych zbiorowości, nasilaniu się i kierunkach rozwoju określonych zjawisk i wszelkich innych zjawiskach instytucjonalnie nie zlokalizowanych – posiadających znaczenie wychowawcze – w oparciu o specjalnie dobraną grupę reprezentującą populację generalną, w której badane zjawisko występuje”[4].

[1]              Kotarbiński Adam. O pojęciu metody x… Wybór pism. T. I. Warszawa. 1937. s. 57

[2]              Kamiński A. Metodologia pedagogiki społecznej. Wrocław. 1974. s. 65

[3]              Wroczyński R. Pilch T. Metodologia pedagogiki społecznej. Wrocław. 1974. w Goriszowski W. Podstawy metodologiczne badań pedagogicznych. Wyd. Wyższej Szkoły Pedagogicznej TWP. Warszawa. 2006. S. 73. ISBN 83-88278-75-4

[4]              Plich T. Zasady badań pedagogicznych. Warszawa. 1995. s. 51. ISBN 83-86770-00-7

Reklamy

Eksperyment

Dodaj komentarz

Eksperyment należy do słabo dotychczas opracowanych i wypróbowanych w naukach społecznych technik badawczych. Poprawna realizacja i umiejętne weryfikowanie wyników tego rodzaju czynności eksperymentalnych staje się więc umiejętnością dla pedagoga szczególnie cenną, gdyż czyniącą projektowanie wychowawcze prawdziwie racjonalne. Istnieje kilka rodzajów eksperymentowania:

– eksperyment naturalny, zorganizowany w celach praktycznych, co badacz spożytkowuje lub inicjuje,

– eksperyment typu klinicznego, polegający na obserwowaniu placówki, grupy społecznej. Technika badawcza eksperymentowania jest złożona. Na pierwsze miejsce wysuwa się badanie przez zestawienie, polegające na porównaniu dwóch grup społecznych jak najbardziej do siebie podobnych, a różniących się tylko cechą, którą chcemy zbadać. Dwie grupy ( kontrolna i eksperymentalna) powinny składać się z takiej samej liczby członków, tej samej płci, wieku, sytuacji społecznej. Technika badań przez zestawienie może być stosowana w obydwu podanych wyżej rodzajach eksperymentowania. Technika rotacji, operująca dwiema grupami o luźniejszym stopniu podobieństwa, polega na kolejnym wprowadzeniu czynnika eksperymentalnego do grupy I i do grupy II. Należy wymienić także nie stosowaną w Polsce technikę badania regresyjnego. Polega ona na opisie, wraz z pomiarami, aktualnego zjawiska, grupy, instytucji oraz na odtworzeniu historii tego zjawiska, z wyodrębnieniem wszystkich czynników, które mogły mieć wpływ na ich rozwój, z zastosowaniem, gdzie to możliwe, kontroli statystycznej. Wspomnieć należy także technikę nazywaną badaniem zjawisk w ich przebiegu, czyli badaniem danego zjawiska, placówki, grupy społecznej w dwóch etapach, rozdzielonych pewnym czasem[1]. Postępowanie takie uwypukla zachodzące zmiany i wskazuje kierunek tych zmian oraz obiektywizuje obserwację o opis. Dla badań pedagogicznych, szczególnie środowiskowych, ważne jest nie tylko umiejętne adaptowanie techniki pomiarowej i skal wypracowanych w warsztatach socjologów i psychologów społecznych, ale kontynuowanie prób nad opracowywaniem własnych, pedagogicznych technik i skal pomiarowych.

Techniki badawcze są realizowane za pomocą odpowiednich narzędzi badawczych, SA precyzyjnie wypracowanymi czynnościami (obserwowaniem, przeprowadzeniem wywiadu), natomiast narzędzia badawcze są przedmiotami, za których pomocą realizuje się daną technikę zbierania materiału badawczego.

[1]              Goriszowski W. Podstawy metodologiczne badań pedagogicznych. Wyd. Wyższej Szkoły Pedagogicznej TWP. Warszawa. 2006. S. 76. . ISBN 83-88278-75-4

 

Zmienne. Organizacja i przebieg badań

Dodaj komentarz

Zmienna niezależna w przeprowadzonych badaniach w grupie eksperymentalnej jest uczestnictwo w zajęciach Ruchu Rozwijającego. Do zmiennych niezależnych będą zaliczane informacje dotyczące dziecka, jego płci, rozwoju mowy, ogólnego rozwoju fizycznego, typu niepełnosprawności oraz opinia rodziców o integracji.

Zmienną zależną będzie natomiast rozwój percepcji wzrokowo – ruchowej w klasach integracyjnych dzieci uczestniczących w zajęciach ruchu rozwijającego i tych, które w tych zajęciach uczestniczą.

Omówione problemy i hipotezy badawcze musza zostać uściślone przy pomocy związanych z nimi zmiennych. Zmienne w badaniach naukowych są zdaniem M. Łobockiego, próbą uszczegółowienia głównego ich przedmiotu, czyli problemów badawczych, jakie zamierza się rozwiązać i hipotez roboczych, jakie pragnie się potwierdzić lub odrzucić (M. Łobocki 2001, s. 131).

W badaniach mamy do czynienia ze zmienną niezależną i zależną Ta pierwsza uchodzi z reguły za przyczynę zmiennej zależnej, a ta ostatnia za skutek zmiennej niezależnej (M. Łobocki 2001, s. 133).

Pierwszym etapem badań było przeprowadzenie rozmowy z dyrektorem zarówno Miejskiego Przedszkola Nr 36 jak i Miejskiego Przedszkola Nr 214 oraz z pedagogami i nauczycielami opiekującymi się danymi klasami przedszkolnymi.

Po otrzymaniu oficjalnej zgody przez dyrektorów placówek wybrano do badań klasy eksperymentalne i kontrolne. Kolejnym krokiem były rozmowy z rodzicami przeprowadzone na pierwszych zebraniach klasowych, gdzie rodzice zostali poinformowani o celu prowadzonych badań i poproszeni o wypełnienie anonimowo kwestionariusza.

Po uzyskaniu danych od rodziców, rozpoczęto badania poszczególnych grup.

Uzyskanie danych trwało od 15 listopada do grudnia 2002r. Badania końcowe zostały przeprowadzone w marcu 2003roku.

Grupa eksperymentalna była badana dwukrotnie, metodą M. Frostig. Pierwszy raz przed rozpoczęciem zajęć z Ruchu Rozwijającego i drugi raz po przeprowadzeniu cyklu spotkań metodą Weroniki Sherborne.

Grupa kontrolna w tym samym czasie była badana metoda M. Frostig.

 

Obserwacja

Dodaj komentarz

[fragment pracy licencjackiej]

Techniki badawcze stanowią czynnik służebny w stosunku do metod badawczych. Techniki badań to czynności praktyczne, regulowane starannie wypracowanymi dyrektywami, pozwalającymi na uzyskanie optymalnie sprawdzalnych informacji, opinii, faktów. Obserwacja należy do najdawniejszych i najczęściej praktykowanych technik w naukach społecznych. Jest czynnością jednostronną, angażuje tylko badającego, którym powoduje dążenie do celowego, systematycznego o krytycznego spostrzegania określonych zachowań. Najczęściej klasyfikacja obserwacji wyróżnia dwie pary rodzajowe: obserwację zwykłą i uczestniczącą oraz obserwację kontrolowaną i niekontrolowaną. Wywiad to czynność dwustronna, oparta na bezpośrednim kontakcie informatora z przeprowadzającym wywiad. W badaniach pedagogicznych szczególna użyteczność wykazuje wywiad środowiskowy, przeprowadzony z badanym np. w jego domu. W tych warunkach wywiad staje się rejestracją stwierdzeń, poglądów i opinii wygłaszanych przez badanego i uzupełnianych przez otaczające osoby. Rozróżnia się wywiady wolne i kwestionariusze, wywiady jawne i ukryte, a wreszcie wywiady indywidualne i zbiorowe.

Kartoteka Testu. Pomiar Początkowy

Dodaj komentarz

Numer zadania Sprawdzana czynność – uczeń potrafi Liczba punktów Kategoria celu
1 Prawidłowo nazwać kolory 4 A
2 Rozpoznać i pokolorować obrazki związane z aktualną porą roku 4 A
3 Nazwać głoskę w nagłosie wyrazu 4 B
4 Nazwać figury geometryczne i pokolorować obrazek 4 B
5 Wybrać produkty, które są zdrowe i pokolorować je 6 C
6 Rozwiązać zagadki 3 C
7 Wyszukać brakujące elementy i dorysować je 3 C
8 Prawidłowo umieścić odpowiednie przedmioty 3 C

RAZEM        31

Kartoteka Testu. Pomiar Końcowy

Dodaj komentarz

Numer zadania Sprawdzana czynność – uczeń potrafi Liczba punktów Kategoria celu
1 Rozpoznać i pokolorować obrazki, których nazwy zawierają głoskę „t”. 3 A
2 Rozpoznać i pokolorować obrazki związane z aktualną porą roku, podać jej nazwę. 3 A
3 Rozpoznać figury, z których ułożono obrazek i zapisać ich liczbę. 4 B
4 Połączyć zwierzęta z ich przysmakami. 3 B
5 Podać liczbę owoców w danym zbiorze ukrytych pod figurami geometrycznymi. 3 C
6 Przedstawić rozwiązanie zagadki za pomocą rysunku. 1 C
7 Prawidłowo zastosować określenia: z prawej strony, z lewej strony, nad. 3 C
8 Porównać liczbę figur i zastosować znaki <, >, =. 3 C
9 Odszyfrować wyrazy z liter ukrytych pod liczbami. 3 D
10 Rozwiązać rebusy. 3 D
11 Rozwiązać krzyżówkę i odczytać hasło. 4 D
12 Ułożyć treść zadania, zapisać do niego działanie i obliczyć. 3 D

RAZEM       36

Kwestionariusz ankiety – Podkultura więzienna jako czynnik zakłócający proces resocjalizacji

Dodaj komentarz

 Celem niniejszej ankiety jest uzyskanie informacji na temat podkultury więziennej i jej wpływ na prawidłowy przebieg procesu resocjalizacji. Uzyskane wyniki są anonimowe i posłużą wyłącznie do przygotowania pracy licencjackiej. W związku z tym proszę o szczere odpowiedzi. Zaznaczamy tylko jedną odpowiedź znakiem „x”.

  1. Wiek

…….

  1. Wykształcenie
  • Podstawowe
  • Zawodowe
  • Średnie
  • Wyższe
  1. Stan cywilny
  • Kawaler
  • Żonaty
  • Rozwiedziony
  • Wdowiec
  • Konkubinat
  1. Miejsce stałego zamieszkania
  • Wieś
  • Miasto
  1. Czy pierwszy raz przebywasz w zakładzie karnym?
  • Tak
  • Nie
  1. Jaki jest twój wyrok?
  • 1 miesiąc- 5 lat
  • 6-10 lat
  • 11-15 lat
  • 16-25 lat
  1. Jaka jest twoja podgrupa klasyfikacyjna?
  • P-2/z
  • P- 2/p
  • P-3/p
  1. Czy uczysz się mimo że przebywasz w ZK?
  • Tak
  • Nie
  1. Czy jesteś zatrudniony odpłatnie przez ZK?
  • Tak
  • Nie
  1. Czy byłeś członkiem grupy przestępczej na wolności?
  • Tak
  • Nie
  1. Jaki jest twoje nastawienie do funkcjonariuszy?
  • Dobre
  • Złe
  • Obojętne
  1. Czy dobrowolnie uczestniczysz w podkulturze więziennej?
  • Tak
  • Nie
  1. Czy ktoś z twojej rodziny przebywał w więzieniu?
  • Tak
  • Nie
  1. Czy uważasz, że zasady i wartości obowiązujące obecnie w podkulturze uległy zmianie?
  • Tak
  • Nie
  • Nie wiem
  1. Czy niektóre z tych zasad i wartości uznawane są poza murami więzienia?
  • Tak
  • Nie
  • Nie wiem
  1. Czy utożsamiasz z podkulturą więzienną i akceptujesz jej przejawy?
  • Tak
  • Nie
  1. Czy to, że jesteś „grypsującym” zwiększa twoje poczucie bezpieczeństwa?
  • Tak
  • Nie
  1. Czy po wyjściu na wolność będziesz nadal kierował się zasadami i wartościami, które obecnie uznajesz i akceptujesz?
  • Tak
  • Nie
  • Nie wiem

Older Entries